Bạn đã nghe qua cây xá xị với mùi thơm như nước xá xị chưa? Đây là một trong những loại cây lấy gỗ cao cấp, có gen hiếm. Những giá trị về kinh tế, điêu khắc, ẩm thực, thẩm mỹ… và cả y học của cây xá xị đã thúc đẩy nhu cầu bảo vệ, nhân giống cũng như tìm  hiểu dược tính của loại cây này.

Một góc cây xá xị (Nguồn: flickr)

1. Đặc điểm

Cây xá xị có tên khoa học là Cinnamomum Parthenoxylon Meissn (Sassafras parthenoxylon Meissn). Thuộc họ long não Lauraceae. Ngoài ra, xá xị còn được dân gian gọi với nhiều tên khác như: Gù hương, Re hương, Re dầu, Co chấu,… là cây thân gỗ to, có thể cao đến 30m, lá nhẵn. Cành trưởng thành hình trụ, cành non hơi 4 cạnh, nhẵn bóng. Lá dài 12-18cm, rộng 5-7cm, 3 gân hoặc lông chim, cả hai loại gân cùng xuất hiện trên cùng một cành. Cuống lá gầy, ngắn chừng 4cm. Hoa trắng hơi có mùi hương, mọc thành ngù ít hoa. Quả mọng hình cầu. Hoa xá xị mọc ở nách lá, có lông phủ, quả hình cầu được đính trên ống bao hoa hình chén, khi chính có màu xám vàng hoặc đen, mùi thơm. Cây phân bố chủ yếu ở vùng cao.

2. Công dụng của tinh dầu xá xị

Bạn đã bao giờ nghe đến tinh dầu xá xị chưa? Loại dầu nào được chiết xuất từ: nhựa, lá, quả, rễ … cây xá xị và được điều chế bằng phương pháp chưng cất hơi nước. Nó có màu vàng nhạt kèm theo mùi hương nhẹ nhàng, trầm ấm. Dầu được sử dụng rộng rãi trong liệu pháp mùi hương và y tế nhằm mục đích chữa bệnh. 

Tinh dầu xá xị (Nguồn: Internet)

Trong công nghệ thực phẩm, tinh dầu xá xị được chiết, pha thành nước xá xị giải khát để tạo mùi như xá xị mặc dù nước xá xị mà chúng ta uống hàng ngày lại có thành phần từ loại cây khác.

Công dụng của dầu xá xị: 

  • Khử mùi trong xe hơi, cốp xe máy.
  • Giúp xua đuổi các loại côn trùng gây hại như gián, muỗi, kiến,… khi đặt vào tủ chén, kệ thức ăn…
  • Đặt vào tủ quần áo giúp áo quần có mùi hương dễ chịu, do có tác dụng đuổi muỗi nên nơi để đồ sẽ không còn là nơi ẩn náo thường xuyên của muỗi nữa.
  • Thường được sử dụng để xông trong không gian thờ cúng.
  • Chữa hen suyễn, làm dịu vết thương do côn trùng chích, sát trùng, làm đẹp da, phòng chống bệnh ung thư…

Ngoài ra, loại tinh dầu này khá được người nước ngoài ưa chuộng trong liệu pháp mùi hương nhờ vào khả năng giảm stress.

Ngoài ra trong y học, tinh dầu còn có các công dụng vượt trội như sau:

1. Làm mờ sẹo, rạn da phẫu thuật, loại bỏ vết nhăn: nhỏ 2-3 giọt tinh dầu thoa vị trí đặc trị 2 lần/ngày cỡ chừng 1 tuần đến 1 tháng là hết.

2. Tẩy mụn cám, se lỗ chân lông: nhỏ 2 giọt thoa ngày 1 lần.

3. Giảm sưng và loại chất độc hại muỗi, côn trùng đốt: nhỏ 1 giọt thoa vào vết đốt.

4. Cải thiện hệ miễn dịch: thoa mỗi gan bàn chân 1 giọt tinh dầu vào buổi tối

5. Móng tay giòn: nhỏ 1 giọt vào móng tay để tăng cường cho móng yếu dễ gãy.

6. U Nang: nhỏ 1-2 giọt xoa ngày hai lần cho đến khi nó không còn nữa.

7. Giảm đau do viêm khớp, chấn thương: xoa 1 -2 giọt tinh dầu vào vị trí bị đau.

8. Tập trung tinh thần: nhỏ 1-2 giọt sau vai gáy, rất hữu ích với những người ngồi thiền và tập yoga.

9. Xông tinh dầu: nhỏ 2-3 giọt đốt xông, thường sử dụng trong nghi thức thờ cúng.

Lưu ý: Tuyệt đối cấm dùng cùng với chị em đang mang thai vì tinh dầu xá xị nguyên chất có thể gây sảy thai.

3. Công dụng gỗ xá xị

Gỗ xá xị là loại gỗ tốt, đẹp, thơm như hương xá xị, ít thấm nước và không bị mối mọt nên thường được dùng làm đồ thủ công mỹ nghệ như chuỗi hạt, dùng trong xây dựng, điêu khắc tượng, làm đồ nội thất và đóng tàu thuyền rất rốt.

Một bộ bàn ghế xá xị (Nguồn: Internet)

Ngoài ra, gỗ xá xị còn đứng thứ 4 trong 6 loại gỗ thơm bật nhất Việt Nam (sau Trầm Hương, Ngọc Am, Hoàng Đàn), đúng như tên gọi khoanh gỗ tỏa ra một mùi hương dịu nhẹ rất dễ chịu làm ta liên tưởng đến loại nước giải khát nổi tiếng xá xị.

Gỗ xá xị đuổi muỗi một cách tự nhiên và an toàn với mùi hương lan tỏa trong không gian, có thể dùng khử mùi hôi trong phòng ngủ, văn phòng, nhà vệ sinh cũng rất tốt. Khử mùi trong xe hơi, cốp xe máy. Có thể dùng gỗ xá xị để chế tác những bức tượng gỗ, vòng tay…

4. Công dụng của rễ, lá và quả

Trong y học, rễ và thân cây xá xị có vị hơi đắng, cay, tính ấm nên được dùng để điều trị cảm mạo, ăn uống khó tiêu, đau dạ dày, viêm khớp xương do phong thấp, ho gà và bệnh lỵ. Mặt khác, kết quả nghiên cứu trên chuột thí nghiệm cho thấy chiết xuất vỏ cây xá xị còn có khả năng chống Oxy hóa và hạ đường huyết .Ngoài ra, lá, vỏ và rễ cây xá xị còn được dùng để chiết tinh dầu xá xị rất thơm và quý giá.

Cây xá xị (Nguồn: Internet)

Lá xá xị dùng ngoài (giã nát lá rồi đắp lên hoặc nấu lấy nước từ lá để rửa) giúp giảm mẩn ngứa ngoài da. Bên cạnh đó, nước sắc lá xá xị còn giúp cầm máu, giảm đau, điều trị ngoại thương xuất huyết, phong thấp và đau dạ dày (khoảng 9 đến 15 g) . Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy chiết xuất từ lá xá xị có tiềm năng chống Oxy hóa và bảo vệ gan.

Quả xá xị chứa nhiều dầu béo cũng được dùng làm thuốc điều trị cảm mạo, sốt cao, lỵ, ho gà và bệnh sởi bằng cách nghiền thành bột, mỗi lần uống từ 6 – 9 g. Bên cạnh đó, có thể kết hợp nước sắc từ quả xá xị (khoảng 6g) với lá khuynh diệp (khoảng 6g) giúp điều trị ho gà, kiết lỵ được hiệu quả hơn.

Hy vọng rằng với những chia sẻ trên đây về công dụng của cây xá xị sẽ cho các bạn thêm những thông tin hữu ích.

(Kiến thức thu thập từ Internet)


Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *